Artikel Mobiliteit Magazine
Bron: artikel Mobiliteit Magazine door adviseur Bram Louwers en gemeente Gemert-Bakel
Eigen identiteit, andere mindset en aansluiting bij landelijk beleid
Hoe behoud je bij het opstellen van een Mobiliteitsvisie 2026-2040 de eigen identiteit en zorg je er tegelijkertijd voor dat die identiteit aansluiting verkrijgt bij landelijk beleid? Daarvoor schakelde de gemeente Gemert-Bakel Accent adviseurs in. Zij hielpen ook bij het creëren van een andere mindset, waarbij de auto een minder prominente plaats kreeg.
Gemert-Bakel is een plattelandsgemeente met 7 kernen en bijna 32.000 inwoners. Vanwege de omvang – 12.336 hectare – is de gemeente aan
de westrand van de Brabantse Peel één van de grootste gemeenten van de regio Eindhoven. Martien Bankers, wethouder economie, recreatie en toerisme, verkeersveiligheid en mobiliteit, schetst de situatie voorafgaand aan de Mobiliteitsvisie. “Bij ons neemt de auto nog een belangrijke plaats in, vanwege de grote afstanden en vanwege een schaars aanbod voor het
gebruik van ov tussen de kernen. Er is wel vraag, maar die is te laag voor de provincie om een rendabel aan bod te kunnen bieden.”
Schaalgroei
Court Smulders, beleidsmedewerker verkeer en mobiliteit bij de gemeente Gemert-Bakel, legt uit waarom er een Mobiliteitsvisie moest komen. “We hebben te maken met een schaalgroei. Dat betekent dat we in de komende 10 jaar lokaal zo’n 4.000 nieuwe woningen bouwen en groeien van ca. 32.000 nu naar ca. 37.000 inwoners in 2040. Deze schaalgroei beperkt zich niet tot Gemert-Bakel maar zal door de gehele regio zichtbaar zijn. Dat betekent dat niet alleen lokaal, maar ook regionaal een aanzienlijke toename aan mobiliteitsbehoefte gaat ontstaan. Uitgaande van huidige patronen zal dat leiden tot een extra verkeersbewegingen waardoor de leefbaarheid in de kernen en het buitengebied steeds meer onder druk komt te staan.”
Vervoersarmoede en stremmingen
Bij het zoeken naar oplossingen was het probleem volgens Smulders dat de gemeente al geruime tijd geen consequent beleid voerde rond mobiliteit. Hierdoor was er geen aansluiting bij landelijke ontwikkelingen rondom onder meer parkeernormen, inrichting van de openbare ruimte en de mobiliteitstransitie om hieraan invulling te geven binnen de Omgevingsvisie. Smulders: “Om die lacune op te vullen, hadden we een partij nodig die wel op de hoogte was van die ontwikkelingen én ervaring had met de Gemert-Bakelse identiteit. Accent adviseurs adviseerde al rond projecten en civieltechnisch ontwerp en was daarom goed op de hoogte van wat er lokaal speelde. Dat samen maakte hen de juiste partij om ons te ondersteunen bij het op stellen van de Mobiliteitsvisie.” Een uitdaging daarbij was de vervoersarmoede van een steeds schaarser wordend aanbod aan ov en een steeds grotere behoefte aan goed functionerende infrastructuur. Die infrastructuur ondervindt steeds meer stremmingen. Smulders: “Daardoor rijdt het verkeer steeds vaker door de kleine kernen in het buitengebied en de woonwijken van grotere kernen om bij het wegennet van de provincie te komen. En daar staat het ook steeds vaker al stil voor de aansluitingen met het regionale wegennet. Voor gemeenten betekent het dat je bewust keuzes moet maken bij de inrichting van de toekomstige woonwijken en bij de parkeerbehoefte die daar bij hoort. Zodat je enerzijds ervoor zorgt dat de auto nog steeds zijn weg kan vinden zonder door de woonwijk te rijden en dat je anderzijds alternatieven biedt voor het gebruik van de auto bij de korte en middellange afstand.”
Keuzes
In de Mobiliteitsvisie heeft de gemeente met behulp van Accent adviseurs een aantal keuzes gemaakt. Het eerste is het omarmen van het STOMP-principe, waarbij oplossingsrichtingen voor de auto pas in beeld komen als die voor voetgangers, fietsers, ov en deelauto’s zijn uitgeput. Smulders: “Daardoor wordt de leefomgeving in woonwijken en het centrumwinkel gebied voor de voetganger en fietser aantrekkelijker.” Daarom ook, kiest de gemeente voor het stimuleren en aanleggen van snelle doorfietsroutes als alternatief voor de auto op de korte en middellange afstand. Er wordt geïnvesteerd in hubs waar ov en alle andere vervoerswijzen worden aangeboden, zodat reizigers zowel voor- als na- het gebruik van het ov hun reis aantrekkelijk kunnen vervolgen. Smulders: “Op die manier hopen we het deelvervoer en het gebruik van het ov te stimuleren.”
Om het voor de vervoersmaatschappij aantrekkelijker te maken, werkt de gemeente aan het wegnemen van stremmingen. Smulders: “Nu staat de bus stil op plekken waar de auto eveneens stil staat, bijvoorbeeld op de N272, een enkelvoudige weg die het oosten van de gemeente ontsluit richting de N279. Om daar verandering in te brengen, verkennen we samen met de provincie een tweede ontsluiting voor Gemert.”
Ontsluiting
Bram Louwers is senior adviseur/projectleider verkeer en mobiliteit en procesmanager commercie en marketing bij Accent adviseurs, a Movares company. Hij beaamt dat bij de opdracht de ontsluiting de grootste uitdaging was. “Om dat op te lossen moet je naar provincie en buurgemeenten.” Een andere uitdaging was dat vanwege de mobiliteitssituatie de gemeente traditioneel autominded was. Mooie asfaltwegen tussen kernen en daar doorheen stimuleerden automobilisten om de drukke provinciale wegen te mijden en door kernen te rijden. Smulders: “Om die mindset te veranderen hebben we Accent adviseurs gevraagd om de wensen van alle stakeholders rond zaken als bereikbaarheid, toegankelijkheid, veiligheid en leefbaarheid goed in beeld te brengen en die te vervatten in een Mobiliteitsvisie met een aanpak die aan die wensen tegemoet komt.”
Omdenken
Het credo van Louwers is al jarenlang dat een toenemend aantal woningen niet meer parallel kan lopen met een vergelijkbare toename aan automobiliteit. “Dat kan niet, want Nederland staat nu al vast. Dus moet je gaan nadenken over alternatieven, zoals het STOMP-principe.” Bankers knikt: “Dat omdenken – niet langer de auto op 1 – is bovendien nodig om de verkeersdruk en de verkeersveiligheid in de kernen te verbeteren.” Smulders vult aan: “Vroeger was de mindset om zo snel mogelijk van A naar B te komen, nu staat naast bereikbaarheid ook het belang van de leefbaarheid van de omgevingen van A en B centraal. Daarom bieden we alternatieven aan voor verschillende vervoerswijzen en komen we met concrete inrichtingsvoorstellen.”
Mobiliteitsvisie als marketinginstrument
Louwers wijst erop dat een Mobiliteitsvisie anno 2026 ook een marketinginstrument is, die kan helpen bij het omdenken van de stakeholders. “Vroeger wilde een winkelier dat zijn klant bij wijze van spreken in de winkel kon parkeren. Wij kunnen – met onderzoek en omdat we landelijke ontwikkelingen volgen – aantonen dat dit niet meer nodig is, bijvoorbeeld omdat mensen weekboodschappen thuis laten bezorgen en voor andere zaken meer de fiets gebruiken.” Door in het proces met de stakeholders hierover al het gesprek te voeren, komt er begrip voor te maken keuzes.
